Wpływ snu na procesy poznawcze

admin

• 15/05/2024
• Blog, Nauka, Procesy Poznawcz', Sen

Sen zapewnia regenerację organizmu, a zatem należy go traktować tak, jak jeden z podstawowych stanów
fizjologicznych, nie mniej istotny niż głód bądź pragnienie. Niewystarczająca ilość snu przejawiająca się,
jako chęć zdrzemnięcia się w ciągu dnia, może dotknąć każdego z nas. Po nieprzespanej nocy mózg jest
przeciążony i niezdolny do prawidłowego odbierania i przekształcania sygnałów dochodzących ze
środowiska zewnętrznego. Ponadto, zbyt krótki sen wpływa na wzrost reaktywności ośrodka mózgu
odpowiadającego za stymulowanie takich emocji jak gniew bądź agresja, przy jednoczesnym tłumieniu
funkcjonowania ośrodka pobudzającego zdolność logicznego myślenia.

Co dzieje się w mózgu podczas snu?

Sen składa się z następujących po sobie faz, tj. fazy REM oraz NREM, w której rozróżniamy kilka etapów (etap I i II – sen lekki oraz etap III i IV – sen głęboki).

Faza NREM jest niezbędna do utrwalania wiedzy, ponieważ pozwala na przetransmitowanie wspomnień z pamięci krótkotrwałej do pamięci długotrwałej.
Faza REM odpowiada za przywoływanie niedawno zdobytych informacji i kojarzenie ich z tymi, które są już zmagazynowane w pamięci. W tym stanie mózg wiąże ze sobą odległe fakty, co skutkuje zrozumieniem zadań, które do tej pory wydawały się zbyt skomplikowane.

Ile snu potrzebują dzieci?

Długość snu uzależniona jest od wieku. Dla dzieci w wieku szkolnym jest to 9-11 godzin, natomiast dla nastolatków 8-10 godzin. Przesypianie odpowiedniej dla danego wieku liczby godzin ma niebagatelne znaczenia dla fizycznego i psychicznego rozwoju dziecka. Warto ustalić stałą porę snu i konsekwentnie trzymać się założeń, włączając w to weekendy i święta, gdyż nawet chwilowe rozregulowanie stałego schematu może zaburzyć funkcjonowanie zegara biologicznego. Ograniczenie korzystania z urządzeń emitujących spektrum światła niebieskiego jest elementem przestrzegania higieny snu i pozwala na zachowanie stałych ram odpoczynku dobowego, dlatego przynajmniej na godzinę przed udaniem się na spoczynek nocny, dziecko nie powinno korzystać z komputera czy telefonu komórkowego.

Niedobór snu a efektywność poznawcza

Zapamiętywanie nabytej wiedzy powstaje przy wykorzystaniu śladu pamięciowego. Pierwszy etap to nauka, drugi – kumulowanie zdobytych informacji w pokładach pamięci krótkotrwałej, trzeci – gromadzenie informacji w pamięci długotrwałej. Asymilacja nowych wiadomości początkowo nie jest trwała, więc w celu zatrzymania wiedzy i utrwalenia się śladu pamięciowego, należy wykorzystać funkcjonowanie układu nerwowego, czyli swoistego rodzaju oddziaływanie na siebie komórek nerwowych, do którego dochodzi podczas snu. Dla wzmocnienia śladu pamięciowego istotne są procesy zachodzące w fazie snu NREM, natomiast rolą fazy REM jest dodatkowe zespolenie połączeń między neuronami, co przekłada się na ugruntowanie nabytej wiedzy. Już jedna godzina niedoboru snu wpływa na spadek zdolności poznawczych, wydłużenie czasu reakcji, pogorszenie pamięci, spadek kreatywności i umiejętności rozwiązywania problemów. „Niewyspany” mózg nie jest w stanie należycie odbierać i przetwarzać impulsów zewnętrznych, spada zdolność do logicznego rozumowania. W takich warunkach nie jest możliwe efektywne przyswajanie nowych informacji, ani rozwiązywanie skomplikowanych zagadnień.